مملكت تهيه مىشود مصرف « ماهوت » نيز قابل اهميت و ذكر است . ايرانى از طرز تهيه فاستونى آگاه نيست ؛ كارخانه‌اى كه در حدود سى سال پيش در آذربايجان تأسيس شد به زودى از بين رفت . به همين دليل همهء پارچه‌ها از خارج ، از قسطنطنيه از طريق طرابوزان و تبريز به دست تجار ايرانى وارد مىشود . هرچند كه اين پارچه‌ها به نام پارچهء هلندى يا به عبارت ديگر « ماهوت ولنديس » فروخته مىشود همه ساخت اتريش است . به هنگام خريد ماهوت ، ايرانى توجه چندانى به قيمت آن نمىكند زيرا عادت كرده كه حد اقل از آن توقع شش تا ده سال كار داشته باشد ؛ اغلب شنيده مىشود كه از بد شدن منسوجات اروپائى و بخصوص از كم‌دوامى آن شكايت مىكنند . براى يك پالتو 4 / 1 3 متر ماهوت مصرف مىشود ، اروپائيهائى كه قوارهء پارچه‌اى به اين اندازه با خود بياورند بخصوص به رنگهاى آبى ، خردلى و سبز زيتونى مىتوانند با هديه دادن آن جائى براى خود در دلها باز كنند و ايرانيها را وادار به مساعدتهاى مهم به خودشان بكنند . بافت پارچه‌هاى ابريشمى در سراسر كشور رايج است اما آن هم از زمان شاردن تاكنون بسيار از رونق افتاده است . مهمترين كارخانه‌هاى ابريشمبافى در كاشان ، يزد ( كه بهترين پارچه‌هاى ابريشمى از آن است ) ، اصفهان ، تبريز و مشهد است . در كاشان ده سال پيش هنوز چهارصد دوك در كار بود ، از آن زمان از رونق كارخانه كاسته شد زيرا ابريشم به علت افزايش قيمت آن در اروپا به مقدار زياد به آنجا صادر گرديد . روىهم‌رفته مىتوان گفت كه پارچهء ابريشمى ايران بادوام و به رنگهاى شاد و زنده است . به اين نكته ايرانيان واقفند كه چگونه با به هم پيوستن دسته‌اى از الياف ابريشم به هنگام رنگ كردن ، نوعى نقش دلپذير بدست آورند كه با كم و زياد شدن رنگها به شعله مانند مىشود ، اما از نظر شفافيت و يك‌دستى الياف ، حاصل كار آنان به پاى محصولات اروپائى نمىرسد . تافته و قناويز ساده در مشهد و كاشان و چهارخانهء الوان براى مصرف ملحفه در يزد و اصفهان و براى پرده در گيلان از همه جاى ديگر بهتر بافته مىشود . خارا « 2 » و دارائى ايران از هر نظر از نظاير خود در اروپا پستتر است . اطلس ( قطنى ) را فقط در كاشان مىبافند ولى بايد دانست كه از ابريشم خالص نيست بلكه آن را با پنبه مخلوط مىكنند . در همان‌جا هم منحصرا پارچهء « زربافى » كه نقش گل طلائى در آن بافته شده است تهيه مىكنند ، البته بايد دانست كه آن را با پارچه‌هاى زرى قديم ايران كه بدان درجه از شهرت بود نمىتوان قياس كرد . از اين گذشته بايد از مخمل ياد كرد كه نه تنها از نظر دوام بلكه از جهت نرمى و دلاويزى رنگها هم از محصول مشابه آن در فرانسه پستتر است ؛ بعضى از رنگها فى المثل سورمه‌اى را ايرانيها اصلا نمىتوانند درست كنند و از همه بهتر از عهدهء تهيهء رنگهاى نارنجى و قرمز آتشين برمىآيند . پارچهء ابريشمين مخصوصى در يزد تهيه مىكنند به نام شال ابريشم ، اين پارچه

--> ( 2 ) . رجوع شود به كتاب مقدس ( كتاب استر ، فصل اول . )